در گفتوگوی کیهان با مدیرکل سابق محیط زیست شهرداری تهران مطرح شد
کاهش آلودگی هوا نیازمند اجرای کامل قانون هوای پاک
مهدی برازنده
مدیرکل سابق محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران ضمن بررسی مهمترین معضلات محیط زیستی پایتخت، به تشریح اقدامات مدیریت شهری و راهکارهای حل معضلات محیط زیستی تهران پرداخت.
به گزارش کیهان، کلانشهر تهران معمولاً گرفتار معضلات محیط زیستی همچون آلودگی هوا، فرونشست زمین و کم آبی و... قرار دارد و لازم است مدیریتی چندجانبه و کلان توسط دستگاههای مختلف برای حل این معضلات صورت بگیرد. استفاده از فناوریهای نوین، بهره مندی
از انرژیهای تجدیدپذیر و پاک، تعیین یکسری الزامات محیط زیستی برای ساخت و سازها، مدیریت آبیاری فضای سبز و کشاورزی، مدیریت چاهها و آبهای زیرزمینی و همینطور کنترل شرکتها و واحدهای تولید آلاینده در سطح شهر تهران میتواند نسخههایی برای بهبود وضع محیط زیست پایتخت باشد.
در رابطه با کاهش آلودگی هوا در تهران و سایر کلانشهرها، یکسری تکالیف به دستگاههای مختلف محول شده است و یکی از دستگاههای مؤثر و مسئول رسیدگی به این معضل زیست محیطی، شهرداری است و این نهاد موظف است علاوهبر آلودگی هوا به سایر وظایف محیط زیستی
خود برای حفظ سلامت شهروندان و حفاظت از محیط زیست تلاش کند. برای بررسی وضعیت معضلات محیط زیستی تهران از جمله آلودگی هوا، فرونشست و... و همچنین اقدامات شهرداری در سالهای اخیر، با دکتر «حلیاسادات حسینی»، مدیرکل سابق محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران که تا چندی پیش در این مسئولیت فعال بود گفتوگو کردهایم.
***
اهمیت قانون هوای پاک
حسینی در رابطه با اصلیترین معضل محیط زیستی شهر تهران، یعنی آلودگی هوا گفت: عدم همپوشانی یکسری موضوعات در مدیریت یکپارچه شهر تهران باعث شده است که آلودگی هوا جزو اساسیترین معضلات تهران قلمداد شود. همانطور که قانون هوای پاک یکسری تکالیف را برای دستگاههای مختلف مشخص کرده است، اگر این تکالیف به درستی محقق شود بسیاری از مسائل آلودگی هوا مرتفع میشود. حال آنکه متاسفانه در موارد زیادی شاهد عدم تحقق و اجرای قانون هوای پاک هستیم.
وی افزود: اگر بخواهیم در پایتخت منابع آلودگی را به منابع ثابت و متحرک تقسیم کنیم، منابع متحرک در بخش عمدهای از آلودگی هوا نقش دارند، البته این بخش فقط منوط به خودروها نیست، چرا که خودروها نیز میزان متفاوتی در انتشار آلودگی نقش دارند.
ناتوانی در مدیریت موتورسیکلتها
و تکرار آلودگی هوا
این کارشناس محیط زیست با بیان اینکه توسعه حملونقل عمومی در کاهش آلودگی هوا نقش بسزایی دارد، اظهارداشت: استفاده از خودروهای شخصی سهم 32 درصدی در آلودگی هوا دارند و توسعه حملونقل عمومی به نوبه خود تا حد زیادی آلودگی هوا را کاهش میدهد. همچنین بیش از 14 درصد از آلودگی هوا به موتورسیکلتها برمی گردد. متاسفانه در رابطه با مدیریت این وسیله نقلیه ناتوانیهایی دیده میشود و همین به نوبه خود موجب تکرار آلودگی هوا در شهر میشود.
حسینی افزود: نکته مهم اینجاست که ما نباید از نقش منابع ثابت آلودگی هوا غافل شویم، در منطقه 21 شهر تهران و غرب پایتخت شاهد تمرکز انتشار منابع ثابت آلودگی هوا هستیم و صنایع تولیدکننده و کارخانهها در غرب تهران اگرچه توسط محیط زیست رصد و مورد پایش قرار میگیرند، اما در آلودگی هوای پایتخت بیتاثیر نیستند.
تاثیر انتقال آلاینده استانهای دیگر به تهران
وی در پاسخ به این سؤال که توقف مازوت سوزیهای اخیر چقدر در کاهش آلودگی هوای پایتخت مؤثر است، گفت: در مورد مازوت سوزی نیروگاههای شهر تهران، رسما اعلام شده است که مازوت سوزی نداریم، اما در رابطه با آلودگی هوای تهران نمیتوان گفت که این کلانشهر از استانهای البرز و حتی قزوین تاثیرپذیری ندارد، قطعا به دلیل اینکه باد غالب از سمت غرب به تهران سرایت میکند، ما شاهد انتقال آلایندهها از استانهای مذکور به تهران نیز هستیم. امیدواریم امسال با تدبیری که در توقف مازوت سوزی صورت گرفته، بدین واسطه شاهد کاهش نسبی آلودگی هوا در تهران باشیم.
مدیرکل سابق محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران ادامه داد: حجم مازوت سوزی سه نیروگاهی که توقف سوخت مازوت در آنها اعمال شده است، 9 درصد مازوتسوزی کشور است؛ شاید این عدد یک عدد چشمگیری
نباشد اما با توجه به اینکه بحث ما فعلا در رابطه با آلودگی هوای تهران است، اقدامی که در توقف مازوت سوزی نیروگاه اراک و کرج صورت گرفت، میتواند فوایدی برای تهران از نظر آلودگی هوا داشته باشد.
حسینی در مورد معضل مازوتسوزی در برخی نیروگاههای کشور ابراز بیان داشت: امیدواریم فضای توسعه انرژیهای ما به سمت و سویی حرکت کند که علاوهبر تحقق توسعه پایدار که نشاندهنده داشتن انرژی کافی و مصرف صحیح منابع برای تولید انرژیهاست، به گونهای باشد که ما از انرژیهای تجدیدپذیر همچون انرژی خورشیدی و بادی و... برق کشور را تامین کنیم و شاهد استفاده مازوت در هیچ کدام از نیروگاههای کشور نباشیم.
تحقق کمربند سبز تهران
با کاشت بیش از 4 هزار درخت
مدیرکل سابق محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران درخصوص تلاشهای شهرداری تهران در حل معضلات محیط زیستی گفت: در شهرداری تهران ما با چالش محیط زیست شهری مواجه هستیم. سهم عمدهای که قانون هوای پاک برای شهرداری مشخص کرده است، به حملونقل و ترافیک بازمی گردد که توسعه و برقی سازی حملونقل عمومی از موثرترین اقدامات مقابله با آلودگی هواست
و به زودی شاهد اتفاقات خوبی در این زمینه با ورود ناوگان جدید حملونقل عمومی به تهران خواهیم بود.
وی ادامه داد: در بحث توسعه کمربند شهر تهران، شهرداری توانست در دوسال گذشته هرسال اسفندماه در روز درختکاری بالغ بر دو هزار و 500 هکتار درختکاری داشته باشد و امسال با تحقق همین میزان درختکاری میتوان گفت که شهرداری به تکلیف خودش در توسعه کمربند سبز شهر تهران کاملاً عمل میکند و بنابراین عدد چهار هزار و خردهای که در کمربند سبز برای شهرداری مشخص شده بود امسال محقق میشود. باید توجه داشت که برای تحقق این موضوع ما با چالش تامین آب برای درختان کاشته شده مواجه شدیم اما با استفاده از فناوریهای نوین در سال گذشته مثل استفاده از آبیاری زیرسطحی و کاملاً هوشمند این مشکل را به کمک سازمان بوستانهای شهرداری رفع کردیم.
اقدامات شهرداری تهران
در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر
حسینی در ادامه و در رابطه با بهینه سازی مصرف انرژی
و توسعه استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در تهران نیز گفت: بعد از چند سال توانستیم دستورالعمل اجرائی بهینه سازی و اصلاح الگوی مصرف منابع (آب، برق، گاز و کاغذ) در ساختمانهای تابع شهرداری تهران را تصویب کنیم و این موضوع توسط شهردار تهران ابلاغ شد، مبنای این مسیر این است که برای تمام ذی نفعان حوزه انرژی در شهرداری تهران، شرح وظیفه تعریف شده تا در بهینه سازی مصرف انرژی اقدام کنند؛ بر این اساس،
موتورخانههای تمام ساختمانهای شهرداری تهران توانستند گواهی معاینه فنی را اخذ کنند و بالغ بر 400 ساختمان دارای این موتورخانهها هستند و شهرداری جزو معدود دستگاههایی است که این موضوع را محقق کرده است.
مدیرکل سابق محیط زیست شهرداری تهران افزود: در مورد توسعه انرژی تجدید پذیر در شهر تهران نیز ما توانستیم طی دو سال در 56 نقطه پایتخت نیروگاههای خورشیدی نصب کنیم و در 600 و خردهای آبگرمکن خورشیدی در سرویسهای بهداشتی برای تامین آب گرم
این مکانها تامین کردیم. ممکن است اعلام شود که آلودگی هوای تهران بیشتر به بحث 2.5 پیام و ذرات معلق
مربوط میشود، اما وجود آلایندههای ناشی از کربن نیز میتواند تشدیدکننده آلودگی هوا ناشی از ذرات معلق باشد و این اتفاق نیز در شهرداری تهران گام بزرگی در کاهش آلودگی هوا بود. این موارد تکالیفی بود که توسط معاونت خدمات شهری شهرداری تهران پوشش داده شد.
توقف فعالیت واحدهای پسماندسوز
وی با اشاره به مقابله با موضوع پسماندسوزی در واحدهای متخلف که در کاهش آلودگی مؤثر است، افزود: در حوزه پسماندسوزی دستورالعملی با عنوان کاهش منابع آلاینده داشتیم و طبق این دستورالعمل تلاش شد تا آلایندههایی که توسط اصناف و واحدهای خدماتی در سطح شهر ایجاد میشوند را مدیریت کنیم؛ با توجه به همکاری که مناطق مختلف شهر تهران در جمعآوری واحدهای تولید آلاینده داشتیم و گشت پایش مشترکی بین شهرداری و محیط زیست تهران صورت گرفت، این حرکت اقدام مثبتی برای کاهش آلودگی هوا بود. البته برنامهای برای برای تهیه چند دستگاه زباله سوز
6 هزار تُنی ریخته شده است که هنوز موفق به اخذ مجوز محیط زیست نشده است و اقدامات مهندسی و فنی آن در دست اقدام است.
سیاستهای منابع آب تهران باید تغییر کند
حسینی در پایان در رابطه با یکی دیگر از معضلات مهم محیط زیستی شهر تهران، یعنی فرونشستهای متعدد، گفت: استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی موضوع فرونشست در مناطق مختلف تهران را رقم زده است؛ ما بیش از آنکه کمبود منابع داشته باشیم، مشکل مدیریت منابع داریم. یکی از نکاتی که در فرونشست حائز اهمیت
است این است که سیاستهای مربوط به منابع آب را تغییر دهیم، مثلاً باید در آب کشاورزی، چاههایی که برای آبیاری فضای سبز و کشاورزی احداث میشود باید تجدیدنظر کنیم و به سمت استفاده از پساب ناشی از تصفیه خانهها برویم و شرکت آب و فاضلاب لازم است همکاری بیشتری با شهرداریها داشته باشد و استفاده از چاهها را از دستور کار خارج کنیم. در شهرهایی مثل تهران زمان آن رسیده است که با نگاه کلانتر به موضوع آب نگاه کنیم، نگاه کلان از این نظر که همه دستگاهها اعم از مسکن و شهرسازی، شوراهای شهر و نهادهای دیگر یکسری الزامات برای صدور پروانه احداث ساختمانهای بزرگ تعیین کنند تا آن ساختمان برق خود را از انرژیهای تجدیدپذیر تامین کند، آب خود را از بازچرخانی آب تامین کند تا یک مدیریت انرژی در خود این ساختمانها صورت بگیرد.